( 755 ميلادى ) تحت شعار « ما بايد از خون ابو مسلم انتقام بگيريم » قيام كرد ، و با كوشش بسيار موفق گرديد از بين طبقات و پيروان اديان و مذاهب مختلف عدهء زيادى را دور خود جمع كند . مير خواند دربارهء سنباد و دوستى او با ابو مسلم چنين مىنويسد : « سنباد از جمله آتش‌پرستان نيشابور بود و فى الجمله مكنتى داشت و در آن روزى كه ابو مسلم از پيش امام به مرو مىرفت او را ديد و آثار دولت و اقبال در ناصيهء او مشاهده كرد . او را به خانه برد و چندگاه شرايط ضيافت به جاى آورد و از حال وى استفسار نمود . ابو مسلم در كتمان امر خود كوشيد ، سنباد گفت قضيهء خويش با من بگوى و من مردى راز دارم ، امينم ، افشاى اسرار نخواهم كرد . ابو مسلم شمه‌اى از ما فى الضمير خود در ميان نهاد . سنباد گفت مرا از طريق فراست به خاطر مىرسد كه تو عالم را زير و زبر كنى و بسيارى از اشراف عرب و اكابر عجم را به قتل رسانى ، و او از اين مسرور و مستبشر گشت و سنباد را وداع نموده از نيشابور رفت . » « 1 » براون مىگويد : همين‌كه خليفه منصور ، ابو مسلم را به قتل رسانيد ، سنباد مجوس ، كه يكى از دوستان و طرفداران ابو مسلم بود ، سرپيچى كرد . قيام سنباد اين حقيقت را ثابت مىكند كه ابو مسلم در آراء مذهبى خود طورى متعصب نبود كه حتى « گبرها » را مطرود سازد و وجود زردشتيان را نتواند تحمل كند . سنباد از نيشابور به عزم خونخواهى ابو مسلم حركت كرد و در مدتى كوتاه عده‌اى را دور خود جمع نمود و به ياران خود گفت ، عزم دارم به سوى ايالات عرب‌نشين حركت كنم و كعبه را منهدم سازم . ديرى نپاييد كه عدهء كثيرى از مجوسان طبرستان و نقاط ديگر و همچنين مزدكيان و رافضيان ( شيعيان ) را به طرف خود جلب كرد . « 2 » سياست سنباد سنباد مىكوشيد تا پيروان مذاهب و مسالك مختلف را در اين جنبش ضد عرب شركت دهد ، و اين معنى در سياستنامهء نظام الملك كمابيش منعكس است « . . . هرگاه با گبران خلوت كردى ، گفتى كه دولت عرب شد ، كه در كتابى يافته‌ام از كتب بنى ساسان و باز نگردم تا كعبه را ويران نكنم كه او را بدل آفتاب برپا كرده‌اند ، و ما همچنان قبلهء خويش آفتاب كنيم چنان‌كه در قديم بود . و با خرمدينان گفتى كه مزدك شيعى بود و شما را فرمايم كه با شيعه دست يكى داريد و خون ابو مسلم بازخواهيد و هرسه گروه را راست همىداشت . » « 3 » به گفتهء طبرى : « بيشتر ياران سنباد مردم مناطق كوهستانى بودند . قواى منصور خليفه بين رى و همدان با شورشيان به جنگ برخاستند و شش‌هزار تن از آنها را كشتند و سنباد به دست آنان كشته شد . » « 4 »

--> ( 1 ) . روضة الصفا ، پيشين ، ج 3 ، ص 404 . ( 2 ) . تاريخ ادبى ايران ، پيشين ، ص 466 . ( 3 ) . خواجه نظام الملك ، سياستنامه ، ص 231 . ( 4 ) . ترجمهء تاريخ طبرى ، پيشين ، ص 168 ( به اختصار ) .